opc_loader

Het tekenen en schilderen van metalen, glazen en witte objecten (deel 1)

Het tekenen en schilderen van metalen, glazen en witte objecten (deel 1)

Het tekenen of schilderen van metalen, glazen en witte objecten brengt mensen regelmatig in de war. Dat het soms lastig kan zijn om metaal, glas en witte objecten te tekenen of schilderen heeft te maken met diverse optische illusies die ook nog eens versterkt worden door de reflectieve eigenschappen van metaal en glas, maar ook van witte voorwerpen. Maar er speelt ook een soort psychische illusie mee: we houden onszelf iets voor op basis van wat we weten. Of anders gezegd: we kijken niet goed genoeg. Denk maar eens aan sneeuw...dat is toch wit? Zou je de ‘wetenschap’ dat sneeuw wit is direct vertalen naar het doek of papier, dan ontstaat een heel kunstmatig (nep) beeld van sneeuw. Als je sneeuw in de realiteit goed bekijkt, dan zul je zien dat sneeuw allerlei kleuren uit de omgeving reflecteert. Als je witte sneeuw wilt tekenen of schilderen dat realistisch overkomt, dan zul je deze kleuren moeten gebruiken. 

Witte voorwerpen 
Stel je gaat een witte bloem tekenen of schilderen. En stel dat je goed kijkt en dus ziet dat de bloem niet echt wit is, maar allerlei andere kleuren reflecteert (zie Figuur 1 hieronder).

Figuur 1. Witte bloem met blauwwitte rand uitvergroot (De foto is van John D.)

Dan krijg je in de uitvoering last van een optische illusie. In het voorbeeld heb ik dit extreem geprobeerd te maken door een witte bloem te nemen met een donkere achtergrond. Door het contrast kunnen onze hersenen de visuele signalen niet naar waarheid interpreteren. De rand van de bloem lijkt blauwwit te zijn. Echter, als je in staat zou zijn om alleen naar de rand te kijken, dan zou je waarschijnlijk eerder zeggen dat het blauwgrijs is (zie Figuur 2). En als je er puur wit bij zou houden, dan pas valt op hoe donker de witte bloem eigenlijk is. En als ik er een greyscale naast houd (zie Figuur 3), dan zie je dat de rand van de bloem toch echt een fors stuk donkerder is dan wit. En zelfs als ik het felste deel van de bloem vergelijk met wit, dan valt op dat de bloem eigenlijk nergens echt wit is. Als je nu deze bloem zou gaan tekenen of schilderen met echt wit, dan kom je op het eind in de problemen als je ergens highlights wilt aanbrengen. Witter dan wit gaat namelijk niet meer. 

Figuur 2. Het blauwwit uit de rand is eerder blauwgrijs

Figuur 3. Het blauwgrijs is vrij donker vergeleken met wit

Metaal en glas
Met metalen en glazen objecten wordt het nog iets lastiger omdat glas bijvoorbeeld vrijwel geen eigen kleur heeft en metaal (neem bijvoorbeeld chroom) erg reflecteert waardoor de eigen kleuren van glas en metaal soms niet goed bepaald kunnen worden. Maar hier geldt hetzelfde als voor een wit object. We moeten loslaten wat we ‘weten’ over glas en metaal en vooral kijken naar wat we zien.

Figuur 4. Chroom en glas (De foto is van Jessica Merz)

Neem het voorbeeld van de foto (Figuur 4) van een koplamp met een rand van chroom. Je weet dat chroom erg glanst en (even los van de reflectie van de zon) hebt misschien de neiging om daardoor metaal te licht te maken. Maar als je goed kijkt, dan zie je dat in deze foto het chroom op de meeste plekken erg donker is. Als ik nu naar een uitsnede kijk vlak boven het VW teken in het glas (zie Figuur 5), dan zie je dat je daar helemaal geen wit in zou gebruiken en vooral donkerblauw en diverse grijstinten. Als je dat doet, dan is het ook makkelijker om de highlights goed te krijgen. In dit geval zou de weerkaatsing van de zon absoluut wit moeten worden en als de rest maar donker genoeg is dan zal dat er net als op de foto uit gaan springen. 

Figuur 5. Uitsnede foto met greyscale

De juiste waarde (value) bepalen
Eigenlijk heb ik het hierboven dus vooral over de waarden (values) van de kleuren. De kunst wordt het om de juiste contrasten te creëren in je werk om de illusie op te wekken dat je naar metaal of glas kijkt. Dit betekent dat je tijdens het tekenen of schilderen constant moet controleren of je niet te licht of te donker gaat (en of de kleur juist is natuurlijk). Om dit te vergemakkelijken kun je diverse dingen doen: 

  • Als je vanaf een foto werkt, dan kun je bijvoorbeeld op een tablet (of laptop of telefoon) de foto makkelijk uitvergroten om zo bepaalde gebieden van de foto te isoleren. Dit stelt je in staat om makkelijker te beoordelen welke kleur je precies nodig hebt en hoe donker of licht het moet worden. Let wel op dat schermen tegenwoordig hun brightness vaak automatisch aanpassen aan het omgevingslicht. Dus controleer wel of je scherm (van tablet, laptop of telefoon) de juiste hoeveelheid licht geeft. 
  • Als je schildert dan is het ook handig om de foto uit te printen en te lamineren. Je kunt dan de verf op de foto aanbrengen en zo vrij precies vergelijken met de kleur en waarde op de foto. Omdat de foto gelamineerd is, kun je de verf er weer afvegen.
  • Als je tekent dan kun je op een testpapiertje (naar de rand toe) de kleur aanbrengen en zo op de foto leggen om te vergelijken. Het lamineren van de foto is dan niet nodig. 
  • Als je niet op basis van een foto werkt, dan is een zogenaamde "color checker" een handig instrument. Ze zijn bijna nergens te koop, maar je kunt ze vrij eenvoudig zelf maken van een stukje hout (Klik hier voor een uitgebreide instructie op Youtube). Het idee van een color checker is dat je jezelf dwingt om naar een geïsoleerd deel van je object/subject te kijken en dat geïsoleerde te vergelijken met je gemengde verf of je testpapiertje. Als je schildert, dan breng je een beetje gemengde verf aan op de color checker. Als je tekent, dan kun je een klein testpapiertje op de color checker plakken. Een color checker kun je overigens ook gebruiken als je vanaf een foto werkt. De foto (of je scherm) moet dan wel groot genoeg zijn om vanaf minstens 1 meter afstand nog de details te zien. Bij het gebruik van een color checker is het erg belangrijk dat je object/subject (of je foto) de hele tijd op dezelfde manier uitgelicht is. Voor de basisprincipes van een color checker kun je deze video op Youtube bekijken


In een volgende blog ga ik in op de uitvoering bij het tekenen of schilderen van glazen, metalen en witte objecten. Ik ga dan in op de lijntekening, vlakverdelingen en harde en zachte lijnen tussen vlakken.

Terug