opc_loader

Stripfiguren tekenen - een vak apart

Stripfiguren tekenen - een vak apart

Afbeelding: de opbouw van een stripfiguur (copyright: Arie van Vliet)

Ik heb altijd veel bewondering gehad voor mensen die stripfiguren kunnen tekenen. Ik doel dan vooral op het echt uit het niets creëren van een personage en daar door middel van grafische vormgeving een karakter aan kunnen geven. Ik was dan ook erg nieuwsgierig toen ik via via in contact kwam met Arie van Vliet en afgelopen maandag een klein kijkje achter de schermen van een striptekenaar mocht nemen. Arie maakt al 20 jaar diverse strips en illustraties. Op zijn website vind je meer informatie over wat hij allemaal maakt en gemaakt heeft (klik hier voor zijn website). Naar aanleiding van onze kennismaking besloot ik deze blog te schrijven en gelukkig wilde Arie de concepttekst lezen en voorzien van praktische tips gebaseerd op zijn ervaring als striptekenaar. 

Voor wie denkt dat strips tegenwoordig alleen nog maar op de computer gemaakt worden, die heeft het mis! Veel striptekenaars, waaronder Arie, tekenen vooral op papier. Zo’n (lijn)tekening wordt daarna pas gedigitaliseerd. Het inkleuren gebeurt wel steeds vaker alleen nog maar op de computer. De beoefenaars hebben dus de ontwikkelingen op het gebied van grafische computertoepassingen goed weten te benutten. Maar wat ik jammer blijf vinden is dat het tekenen van stripfiguren door velen niet als serieuze kunstvorm wordt gezien. Natuurlijk is dat niet helemaal waar. Denk maar eens aan diverse Pop Art kunstenaars. Of neem het werk van Ole Ahlberg die in zijn werk Kuifje en Kapitein Haddock gebruikt. Maar daar waar Ole Ahlberg Kuifje natekent en in een andere context plaatst om een verhaal te vertellen, zijn striptekenaars in staat om met het tekenen van stripfiguren zelf een verhaal te vertellen, emotie uit te drukken en een sfeer op te roepen. En ongeacht of ze dan een potlood of een computer gebruiken, het is een vak apart om met een stripfiguur een emotie over te brengen, een verhaal te vertellen en mensen tot denken aan te zetten.

En wat is nou eigenlijk kunst? Wat ik zelf wel mooi vind is de zin (gejat van Wikipedia): “Aan de waarnemer biedt kunst de mogelijkheid om te worden meegenomen uit de dagelijkse realiteit, naar een door die kunstenaar gecreëerde wereld, of anders de mogelijkheid om die dagelijkse realiteit vanuit een ander perspectief te ervaren.” En is dat nu niet precies wat een stripverhaal met je doet? Voor mij is een stripfiguur/stripverhaal gewoon een kunstvorm, met een eigen beeldtaal, met eigen conventies en ook eigen technieken (waaronder het gebruik van computertechnologie). En ik weet niet of ik de juiste bewoordingen gebruik, maar er zijn ook diverse stijlen. Denk maar eens aan de stijl zoals die van Suske en Wiske en Kuifje. En vergelijk deze eens met Storm (realistisch) of met Manga comics. 

Wil je zelf eens een stripfiguur tekenen? Op Youtube zijn diverse filmpjes te vinden, zelfs voor de diverse stijlen. Kijk maar eens naar de video’s van het kanaal ‘Cartoons tekenen. Of naar het Youtube kanaal van Sophie Chan waar je vooral Manga voorbij ziet komen. Het tekenproces is echter vaak hetzelfde en bestaat grofweg uit de volgende stappen:
1. Schetsen met potlood van de lijnen en soms ook schaduwen/vlakken
2. Het intekenen van de definitieve lijnen met inkt
3. Het inkleuren van de vlakken

1. Schetsen met potlood - de lijntekening
Het schetsen met potlood kan in principe met ieder eenvoudig potlood. Als je moeite hebt om zacht/dun te tekenen, begin dan met een wat harder potlood (H of 2H) en bouw je schets op door later een zachter potlood (HB of B) te gebruiken voor meer definitieve lijnen en details. Let met een harder potlood op dat je niet te hard drukt omdat dit het papier kan beschadigen. De grafietpotloden van Faber-Castell zijn over de gehele lijn wat harder dan die van Caran d’Ache. Als je later je werk gaat digitaliseren, dan kan het handig zijn om een non-photo (ook wel non-repro) potlood te gebruiken (bijvoorbeeld: Non-photo blue potloden). De keuze voor het papier is afhankelijk van hoe je stap 2 uitvoert. Werk je door op hetzelfde papier, dan moet je direct papier kiezen wat ook geschikt is voor inkten. Diverse marker papiersoorten en bijvoorbeeld Bristol papier zijn dan prima geschikt. Oppassen als je op hetzelfde papier gaat inkten dat het niet te donker wordt, dus niet te zacht wat betreft potlood. Beginnen met dun non-repro blauw en daarna uitwerken met HB potlood kan ook.


2. Het intekenen van de definitieve lijnen met inkt
Verreweg het handigste/snelste is het gebruik van fineliners. Afhankelijk van een gekozen stijl zul je behoefte hebben aan 1 of meerdere diktes of markers die een variabele dikte geven (zoals brush pens). Je kunt ook een kroontjespen en tekeninkt gebruiken voor de lijntekening. Meestal wordt zwart gebruikt voor de lijnen. Het is mogelijk om de definitieve lijnen op hetzelfde papier als de potloodtekening aan te brengen. Maar het is ook mogelijk om je lijntekening te maken door over te trekken op een nieuw vel papier (op een lichtbak bijvoorbeeld). Werk je op hetzelfde papier verder, dan kun je nadat de inkt gedroogd is de potloodlijnen weggummen (als je gaat digitaliseren en een non-repro potlood hebt gebruikt, dan hoef je niet te gummen). Let bij de keuze voor inkt op dat je watervaste inkt gebruikt als je bij stap 3 op papier gaat inkleuren. Je kunt ook de definitieve lijnen met potlood doen, dat geeft levendige lijnen. Dit kan bij digitaal inkleuren wel extra moeilijkheden geven vanwege de rafelige lijnen. Je kunt ook de definitieve lijnen met een penseel aanbrengen. Dit geeft net als brush pens zwierige lijnen met veel meer variatie in lijndikte. Het werken met een penseel is wel erg moeilijk, maar zeker de moeite waard om eens te proberen. 


3. Het inkleuren van de vlakken
Ik ga er even vanuit dat je op het papier gaat inkleuren. Je hebt dan een heel breed scala aan producten om mee aan de slag te gaan. De snelste manier is wellicht het gebruik van markers. Alcohol-based markers zijn watervast, maar drukken op vrijwel alle papiersoorten door. Door de snelle verdamping van de alcohol heb je minder snel last van een streperig resultaat. Water-based markers drukken minder door, maar geven sneller een streperig resultaat. Je kunt ook met inkten (uit een potje) inkleuren. Dit zul je meestal met een penseel doen. Dit geldt ook voor waterverf (zoals Ecoline en aquarelverf). Ecoline en aquarelverf geven een (semi-)transparant effect. Of anders gezegd, zijn vaak niet helemaal dekkend. Plakkaatverf (ook wel gouache) is wel dekkend. Dit geeft mooi egale vlakken. Als je met plakkaatverf aan de slag gaat, dan is het aan te raden de lijntekening in zwart op een transparant over te zetten en op papier een lijntekening in een lichte kleur (lichtblauw bijvoorbeeld). Je kleurt dan de papiertekening in en legt daarna de transparant met zwarte lijnen erover. Je kunt dan het geheel digitaliseren. De werkwijze wordt gehanteerd juist omdat plakkaatverf dekkend is. Als je ook maar iets over de lijnen gaat, dan zie je dat. Door de zwarte lijnen op een transparant aan te brengen zorg je er voor dat deze strak blijven. Weer een heel andere optie is om met potlood in te kleuren, zowel watervaste als aquarelpotloden zijn geschikt. Een combinatie van diverse media kan natuurlijk ook. 

Beginnen met stripfiguren tekenen?
Als je wilt beginnen met het tekenen van stripfiguren, neem dan vooral eens een kijkje op de website van Arie van Vliet. Of kom gerust eens langs bij Mikoloro Art Supplies. 

Terug