opc_loader

Wat is nu een goed basispalet om mee te schilderen?

Wat is nu een goed basispalet om mee te schilderen?

Met enige regelmaat krijg ik de vraag wat nu de ideale basiskleuren zijn om mee te schilderen. Deze vraag is zo ontzettend moeilijk te beantwoorden en ik maak vaak mee dat de vraagsteller eigenlijk verwacht dat er één juist antwoord bestaat. Er is echter geen 'juist' antwoord en naarmate iemand meer schildert ontwikkelt hij of zij een eigen voorkeur voor het gebruik van kleuren, voor zijn of haar eigen basispalet. En om het nog moeilijker te maken, er zijn mensen die niet eens met een vast palet werken, maar een palet samenstellen afhankelijk van wat ze willen maken. Toch zie je ook daar wel dat de kleinste basis toch redelijk vast is. 

Omdat ik dus niet één juist antwoord kan geven, probeer ik in deze blog wat meer te vertellen over de verschillende gedachten achter het samenstellen van een basispalet. Maar eerst wil ik een misverstand uit de weg nemen, namelijk dat er wel een antwoord te geven is op de vraag wat dan de primaire kleuren zijn. De meeste mensen zijn opgevoed met de gedachte dat dit geel, rood en blauw zijn. In een andere blog leg ik uit dat er ook geen absolute waarheid bestaat over wat primaire kleuren zijn. De gedachte dat er niet noodzakelijk een vaste set primaire kleuren bestaat, geeft je (hopelijk) het gevoel dat je zelf invulling kunt geven aan welke kleuren je kiest als primaire kleuren. Zo zijn er mensen die cadmiumgeel een hele fijne primaire geel vinden, maar er zijn net zo goed mensen die liever citroengeel gebruiken. 

De filosofie achter je minimale set basiskleuren bepaalt in feite welke kleuren je kiest. Zo zijn veel voorstanders van een beperkt palet vaak van mening dat dit meer harmonie in het schilderij brengt. De gedachte is dat als je meer kleuren tot je beschikking hebt, deze waarschijnlijk zult gaan gebruiken en dat je dan sneller je kleurharmonie kwijtraakt. Dit hoeft niet waar te zijn, maar dit is mogelijk wel de reden geweest dat bijvoorbeeld Anders Zorn (1860-1920) een heel beperkt palet gebruikte. Men heeft op basis van zijn schilderijen het vermoeden dat dit slechts 4 kleuren bevatte (alizarin red, yellow ochre, ivory black en titanium white). Opmerkelijk is dat hij geen blauw gebruikte. En toch bevatten zijn schilderijen blauw en ook groen (wat je krijgt door blauw en geel te mengen). Nu kun je prima blauw mengen uit ivoorzwart. Een ander groot voorstander van een beperkt palet is Mark Carder (zoek maar eens op Youtube op) die schildert met 5 kleuren, te weten french ultramarine, pyrrole red (of permanent alizarin red), cadmium yellow, burnt umber en titanium white. De reden dat hij geen zwart gebruikt kun je een heel andere blog over schrijven, maar als je french ultramarine en burnt umber mengt dan krijg je zwart. Ik ben momenteel zelf bezig met een schilderij op basis van ultramarine deep, permanent madder deep (kraplak donker), cadmium yellow lemon, burnt umber en titanium white. 

Een andere gedachte over een basispalet is dat je weliswaar met een beperkt aantal basiskleuren vrijwel alles kunt mengen, maar niet alles. En dat klopt, hele felle kleuren zijn lastig te mengen met bijvoorbeeld mijn basispalet. Daar komt bij dat je de kleur mogelijk wel kunt bereiken, maar dat je minder invloed hebt op de andere eigenschappen van de verf (zoals droogtijd en transparantie). En dat klopt ook. Dat komt omdat de verschillende pigmenten allemaal anders zijn in termen van droogtijd en transparantie. En tot slot kan de gedachte zijn dat er bepaalde kleuren zijn die je zo vaak gebruikt dat het handiger is om ze uit een tube te halen dan ze steeds opnieuw zelf te mengen. Net zoals bij een beperkt basispalet zijn er erg veel verschillende meer uitgebreide sets basiskleuren denkbaar. Traditioneel bevat een meer uitgebreid palet meerdere aardetinten, meerdere roodtinten en meerdere blauwtinten. Typisch kom je vaak het volgende tegen:

  • Roodtinten: cadmium red, alizarine, kraplak (bij sommige merken is alizarine en kraplak hetzelfde pigment)
  • Blauwtinten: ultramarine, cerulean blue, phthalo blue
  • Aardetinten: burnt sienna, burnt umber, raw sienna, raw umber
  • Groentinten: veridian green, emerald green
  • Witten: zinc white, titanium white
  • Geeltinten: cadmium yellow, yellow ochre
  • Zwart/grijs: paynes grey en/of ivory black


Heb ik dan helemaal geen advies? Natuurlijk wel, maar dat is altijd erg persoonlijk omdat het erg afhankelijk is van wat je wilt maken. Als je van plan bent heel veel landschappen te schilderen, dan ben ik meer geneigd om te adviseren een uitgebreider palet te gebruiken waar wat meer groentinten (hooker's green, sap green, et cetera) en aardetinten in voorkomen. Ben je van plan vooral portretten te schilderen dan zul je baat hebben bij wat aardetinten (je kunt hele mooie huidtinten bereiken met raw en/of burnt sienna). Weet je het niet zo, maak je van alles of heb je regelmatig een hele specifieke kleur nodig, maar slechts voor een klein detail? Dan is een beperkt palet misschien wel handiger omdat je anders wel heel veel kleuren nodig gaat hebben. Een andere reden dat mijn advies eigenlijk alleen op de persoon afgestemd kan worden heeft te maken met de vraag of de persoon in kwestie makkelijk kleuren mengt. De ene persoon vindt dat nu eenmaal lastiger dan de ander. En natuurlijk kun je dat leren, maar soms helpt het als je een kleur hebt die al in de richting zit in plaats van alles uit slechts 4 of 5 kleuren te mengen. En tenslotte is mijn advies afhankelijk van de vraag of iemand les heeft. Mijn advies is dan toch vaak wel om het aan je docent te vragen. Vanuit zijn of haar methodiek wordt er les gegeven en dan is het handig als je over hetzelfde praat. 

Terug